Zweet in je handpalmen als je de weg op gaat? Nergens voor nodig. Hoewel vrijdag de 13de te boek staat als de ultieme pechdag, laten de cijfers iets heel anders zien. Sterker nog: door onze collectieve bibbers is het op de weg vaak rustiger en veiliger dan op een normale vrijdag. "Angst maakt ons paradoxaal genoeg alerter."
Vandaag is het weer zover: de dag dat we massaal onder ladders door kijken en zwarte katten ontwijken. Maar wie denkt dat de ziekenhuizen vol liggen met pechvogels, heeft het mis. Uit gegevens van Nederlandse verzekeraars blijkt dat er op vrijdag de 13de juist minder verkeersongevallen en brandmeldingen binnenkomen dan op een gemiddelde vrijdag. In Nederland daalt het aantal schadeclaims met zo’n 3,8 procent.
De 'Oma-rijstijl'
Hoe dat kan? Simpel: we zijn doodsbang. Mensen die lijden aan paraskevidekatriafobie (een chique woord voor angst voor deze dag) passen onbewust hun gedrag aan. We houden meer afstand, rijden minder hard en sommigen durven de deur zelfs helemaal niet uit. Het resultaat is een soort collectieve voorzichtigheid die ironisch genoeg voor een veiligere dag zorgt.
Stress achter het stuur: Let op, dames!
Toch is het niet voor iedereen rozengeur en maneschijn. Een grootschalig onderzoek uit Finland laat een opvallend verschil zien tussen mannen en vrouwen. Terwijl mannen nuchter blijven, hebben vrouwen op deze dag 63 procent meer kans op een dodelijk verkeersongeval. De onderzoekers wijzen niet naar 'het noodlot', maar naar stress: de angst voor de dag zorgt voor minder concentratie achter het stuur, wat fatale gevolgen kan hebben.
Miljardenschade (en koopjes!)
Voor de economie is de dag wél een echte ramp. In de VS blijft er naar schatting zo’n 800 tot 900 miljoen dollar op de plank liggen omdat mensen weigeren te vliegen, te trouwen of grote aankopen te doen.
Maar wie niet bang is aangelegd, kan juist toeslaan. Vliegtickets zijn op vrijdag de 13de vaak tot wel 22 procent goedkoper. En zoek je een nieuw huis? Woningen met huisnummer 13 zijn gemiddeld ruim 6.500 euro minder waard dan de buren. Een buitenkansje voor de nuchtere koper!
Zet 2026 alvast in je agenda
Vind je één zo'n dag per jaar al vermoeiend? Maak dan je borst maar nat voor 2026. Dat jaar is uniek omdat we te maken krijgen met een 'dubbelklapper'. Doordat februari in dat jaar op een donderdag begint en geen schrikkeljaar is, valt de 13de zowel in februari als in maart op een vrijdag. In totaal krijgen we dat jaar zelfs drie van deze dagen voor de kiezen.
Waar komt die angst vandaan?
Hoewel we in Nederland pas echt bang werden na de horrorfilm Friday the 13th uit 1980, is de basis stokoud. Het gaat terug naar het Laatste Avondmaal, waar Judas de 13de gast was, en de kruisiging van Jezus op een vrijdag. Ook de Vikingen hielden niet van het getal: in hun mythologie verpestte de god Loki als 13de ongenode gast een feestje in Valhalla, met de dood van de god Balder tot gevolg.
Onze tip voor vandaag: Blijf vooral rustig ademhalen. De cijfers bewijzen dat je grootste vijand vandaag niet de datum is, maar je eigen stressniveau.
Volledig onderzoek:
Aanvullende inzichten uit het onderzoeksrapport
- Specifieke cognitieve mechanismen
- De angst wordt in stand gehouden door de beschikbaarheidsheuristiek: door constante media-aandacht is de associatie met onheil direct beschikbaar in het brein, waardoor de risicoperceptie disproportioneel stijgt.
- Ook de illusie van controle speelt een rol: mensen denken door thuis te blijven of risicovolle activiteiten te vermijden het “noodlot” te kunnen beïnvloeden.
- Leeftijdsgebonden bijgeloof
- 23% van de 25- tot 34-jarigen noemt zichzelf ‘zeer bijgelovig’.
- 43% van de 55-plussers geeft aan totaal niet bijgelovig te zijn.
- De angst lijkt dus af te nemen naarmate men ouder wordt.
- Internationale variaties
- In Spanje en Griekenland geldt dinsdag de dertiende als ongeluksdag, mede door de associatie met de oorlogsgod Mars.
- In Italië vreest men vrijdag de zeventiende.
- Het Romeinse getal XVII kan worden herschikt tot VIXI (“Ik heb geleefd”), wat de dood impliceert.
- Impact op de aandelenmarkt
- Onderzoek wijst uit dat rendementen op vrijdag de dertiende vaak lager zijn door een gebrek aan optimisme.
- Op 13 oktober 1989 vond de zogenaamde “Friday the 13th mini-crash” plaats.
- De Dow Jones-index daalde die dag met bijna 7%.
- Medische details en het 'weekendeffect'
- Een onderzoek uit 2024 naar 20.000 operaties toont geen verschil in complicaties op vrijdag de dertiende.
- Het werkelijke risico in ziekenhuizen is het zogeheten ‘weekendeffect’: minder
